Newsletter

Przedawnienie

Witold Walkowski
Autor: Witold Walkowski
Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Termin „przedawnienie” należy rozpatrywać odrębnie z punktu widzenia prawa cywilnego oraz prawa karnego.
 
Przedawnienie w prawie cywilnym
 
Zgodnie z art. 117 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może się uchylić od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Nieważne jest jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu.
 
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
 
Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.
 
Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.
 
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Natomiast bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.
 
Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia. Ma to odpowiednie zastosowanie do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.
 
Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.
 
Przedawnienie w prawie karnym
 
Pojęcie „przedawnienie” w prawie karnym dotyczy karalności przestępstwa oraz wykonania orzeczonej kary.
 
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:
  • 30 - gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa;
  • 20 - gdy czyn stanowi inną zbrodnię;
  • 15 - gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat;
  • 10 - gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata;
  • 5 - gdy chodzi o pozostałe występki.
 
Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.
 
Jeżeli jednakże dokonanie przestępstwa zależy od nastąpienia określonego w ustawie skutku, bieg przedawnienia rozpoczyna się od czasu, gdy skutek nastąpił.
 
Przedawnienie karalności przestępstw wskazanych w przepisach Kodeksu karnego w przypadku gdy pokrzywdzonym jest małoletni - nie może nastąpić przed upływem 5 lat od ukończenia przez pokrzywdzonego 18 lat.
 
Jeżeli w okresie wyżej wskazanym wszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią przestępstwa będącego zbrodnią lub występkiem zagrożonym karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności ustaje z upływem 10 lat, a w pozostałych wypadkach - z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu.
 
Nie można wykonać kary, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło lat:
  • 30 - w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat albo karę surowszą;
  • 15 - w razie skazania na karę pozbawienia wolności nie przekraczającą 5 lat;
  • 10 - w razie skazania na inną karę.
 
Przedawnienie nie biegnie, jeżeli przepis ustawy nie pozwala na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania karnego; nie dotyczy to jednak braku wniosku albo oskarżenia prywatnego.
 
Nie podlega przedawnieniu zbrodnia przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstwa wojenne, a także umyślne przestępstwo: zabójstwa, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności łączonego ze szczególnym udręczeniem, popełnionego przez funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych.
Masz problem natury prawnej? Zadaj pytanie naszym specjalistom


Dodaj komentarz
Opinie klientów
Jestem bardzo zadowolona z usług Kancelarii. Pełen profesjonalizm, indywidualne podejście do sprawy. Kancelaria pracuje cały tydzień, mój proble...
Renata
Bardzo szybka odpowiedz na mój problem. W ciągu trzech godzin przygotowany sprzeciw od nakazu zapłaty, w moim przypadku w 1000% skuteczny. Dzięki ...
Tomek
Najczęściej komentowane
Dziękuję na wstępie za powierzenie Pani sprawy naszej firmie, działamy na...
Koszty są nieodłącznym czynnikiem każdego z postępowań zarówno karnego,...
Sprzeciw do nakazu zapłaty jest swoistym środkiem zaskarżenia przysługującym...
Jak wynika z wezwania do zapłaty wystosowanego przez Kancelarię Prawną I.Szmydka,...
Presco Investments S.a.r.l z siedzibą w Luksemburgu jest częścią grupy kapitałowej...
Ultimo Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty jest...
Tak mamy już doświadczenie z easyDEBT Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz...